International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences

search-icon

Migration and Human Sustainability: An Overview from the Perspective of Islamic Civilization

Open access

Mohd Nur Hidayat Hasbollah Hajimin, Syamsul Azizul Marinsah, Abang Mohd Razif Abang Muis, Siti Fatimah Az-Zahraa M. Rasid Rida

Pages 246-255 Received: 18 Aug, 2025 Revised: 14 Sep, 2025 Published Online: 08 Oct, 2025

http://dx.doi.org/10.46886/IJARBSS/v15-i10/18892
This article discusses the phenomenon of migration and its relation to human sustainability from the perspective of Islamic civilization. Migration is commonly understood as physical relocation; however, Islam emphasizes a broader dimension that encompasses faith, law, and ethics, intending to safeguard the Maqasid al-Shari’ah—namely, religion, life, intellect, lineage, and property. History demonstrates that migration, particularly the Prophet Muhammad’s hijrah, profoundly impacted the development of Islamic civilization in the political, economic, educational, and social spheres. This study employs a qualitative approach through document analysis, examining primary sources such as the Qur’an, hadith, and classical works of Muslim scholars, as well as secondary sources including books, journal articles, international reports, and human rights declarations. Thematic analysis was carried out to identify definitions, legal rulings, and the implications of migration for the construction of civilization and human sustainability. The findings indicate that migration is not merely a means to fulfill worldly needs but also serves as an act of worship that contributes to the development of civilization and the well-being of humankind.
al-Quran
Abi al-Husayn Ahmad bin Faris Zakariyya. (n.d.). Mu‘jam Maqayis al-Lughah. Tahqiq ‘Abd al-Salam Muhammad Harun. Jil. 6. t.tp: Dar al-Fikr.
Abu Basir, ‘Abd al-Mun‘im Mustafa Halimah. (n.d.). al-Hijrah Masa’il wa Ahkam. t.tp: tpt.
Abu Dawud, Sulayman ibn al-Ash‘ath. (1990). Sunan Abu Dawud. Bayrut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
al-Asqalani, Ahmad bin ‘Ali bin Hajr. (2000). Fath al-Bari. Jil. 7. Bayrut: Dar al-Fikr.
al-Bughawi, Abi Muhammad al-Husayn bin Mas‘ud. (1984). Sharah al-Sunnah. Jil. 10. Bayrut: al-Maktab al-Islami.
al-Bukhari, Abu ‘Abd Allah Muhammad ibn Isma‘il. (1992). Sahih al-Bukhari. Istanbul: Dar Sahnun.
al-Fayruz Abadi, Majd al-Din bin Ya‘qub. (2005). al-Qamus al-Muhit. Bayrut: Mu’assasah al-Risalah.
al-Jaza’iri, Abi Bakr Jabir. (1992). Aysar al-Tafasir li Kalam al-‘Aliyyi al-Kabir. Jil. 1. Jiddah: Racem.
al-Juhari, Abi Nasr Isma‘il bin Hammad. (n.d.). al-Sahhah Taj al-Lughah wa Sihah al-‘Arabiyyah. al-Qahirah: Dar al-Hadith.
al-Jurjani, ‘Ali bin Muhammad al-Sayyid al-Sharif. (n.d.). Mu‘jam al-Ta‘rifat. Tahqiq. Muhammad Siddiq al-Minshawi. al-Qahirah: Dar al-Fadilah
al-Mubarakfuri, Safi al-Rahman. (n.d.). al-Rayhayq al-Makhtum Bahath fi al-Sirah al-Nabawiyyah ‘ala Sahibaha Afdal al-Salah wa al-Salam. al-Riyad: Dar al-Salam.
al-Nawawi, Abi Zakariyya Mahy al-Din bin Sharaf. (1991). Rawdah al-Talibin. Jil. 10. Bayrut: al-Maktab al-Islami.
al-Nawawi, Abi Zakariyya Mahy al-Din bin Sharaf. (1996). al-Majmu‘ Sharah al-Muhadhdhab. Tahqiq. Mahmud Matraji. Jil. 21. Bayrut: Dar al-Fikr.
al-Shawkani, Muhammad ‘Ali bin Muhammad. (1994). Fath al-Qadir. Tahqiq. ‘Abd al-Rahman ‘Umayrah. Jil. 4. t.tp: t.pt.
al-Tibi, ‘Akasha ‘Abd al-Manan. (1994). Fatawa al-Shaykh al-Albani. al-Qahirah: Maktabah al-Turath al-Islami. hlm. 18.
Anon. (2000). al-Mu‘tamad. Bayrut: Dar al-Sadir.
Eisenstadt, S.N. (1953). Analysis of pattern of immigration and absorption of immigrants. Journal of Population Studies 7(2): 167-180.
Goldschieder, C. (1971). Population, modernization and social structure. Boston: Little Brown.
Ibn al-‘Arabi, Abi Bakr Muhammad bin ‘Abd Allah. (n.d.). Ahkam al-Qur’an. Jil. 1. Bayrut: Dar al-Kutub al-‘Ilmiyyah.
Ibn Manzur, Abi al-Fadl Jamal al-Din Muhammad bin Mukrim. (n.d.). Lisan al-‘Arab. Jil. 5. Bayrut: Dar al-Sadir.
Ibn Qayyim al-Jawziyyah, Abi ‘Abd Allah Muhammad bin Abi Bakr. (n.d.). Zad al-Muhajir. al-Qahirah: Dar al-Hadith.
Ibn Qudamah, Muwaffaq al-Din Abi Muhammad ‘Abd Allah bin Ahmad. (1984). al-Mughni wa al-Sharah al-Kabir. Jil. 10. Bayrut: Dar al-Fikr
Ibn Rajab, Zayn al-Din Abu al-Farj ‘Abd al-Rahman bin Shihab al-Din. (2008). Jami‘ al-‘Ulum wa al-Hikam. Bayrut: Dar Ibn Kathir.
Ibrahim, I. A., Hajimin, M. N. H. H., Jamsari, E. A., Nasir, B. M. & Safiai, M. H.. (2019). The Impact of Filipino Muslim Ethnic Migration into Sabah on ASEAN Integration. International Journal of Innovative Technology and Exploring Engineering (IJITEE) 8(11): 369 – 372.
Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography 3 (1): 47-57. hlm. 6.
Hajimin, M. N. H. H. & Ibrahim, I. A.. (2017). Hak dan perlindungan pelarian Muslim Filipina menurut syariah dan undang-undang Malaysia: kajian di negeri Sabah. Jurnal Hadhari 9(2): 193-206.
Hajimin, M. N. H. H., Ibrahim, I. A. & Kassim, A.. (2016). Impak Migrasi Pelarian Filipina Muslim terhadap Survival Politik Muslim Sabah (1963-2013). Jurnal Sultan Alauddin Sulaiman Shah 3(2): 130-138.
Hajimin, M. N. H. H., Ibrahim, I. A. & Hajimin, N. A. A.. (2019). Penghijrahan Manusia dari Perspektif Islam. e-Journal Penyelidikan dan Inovasi (e-JPI). 6(1): 28-42. eISSN 2289-7909
Hajimin, M. N. H. H., Hajimin, M. N. R. I. & Hajimin, M. N. H. F.. (2018). Perkembangan Pendidikan Islam Pelarian di Skim Penempatan Telipok, Kota Kinabalu. Jurnal Pendidikan Kontemporari KPTMAS al-Hikmah 2: 1-9.
Hajimin, M. N. H.H. (2021). Penghijrahan Etnik: Diaspora Multi-Etnik Islam di Sabah. Global Journal Al Thaqafah. https://doi.org/10.7187/gjat072021-8
Muslim, Abu al-Husayn Muslim ibn al-Hajjaj. (1987). Sahih Muslim. al-Qahirah: Dar al-Rayyan lil Turath.
Rahardjanto, A., Permana, T. I., & Lestari, N. (2025). Islam and sustainability issues, how far has the relationship progressed? a bibliometric analysis. Social Sciences & Humanities Open, 12(08), 101703. https://doi.org/10.1016/j.ssaho.2025.101703
United Nation. (n.d.). Universal Declaration of Human Rights. https://www.un.org/en/universal-declaration-human-rights/ [Diakses pada 23 Mac 2020].
United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. (n.d.). The Cairo Declaration on Human Rights in Islam. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000096129 [Diakses pada 23 Mac 2020]
Teh, W. H. W.. (1997). Tamadun Melayu dan Pembinaan Tamadun Abad Kedua Puluh Satu. Dalam Ismail Hussein et.al. Tamadun Melayu Menyongsong Abad Kedua Puluh Satu. Bangi: Universiti Kebangsaan Malaysia.
Weeks, J.R. (1989). Population: an introduction to concepts and issues. California: Words Worth Publishing. hlm. 186 & 214.
World Health Organization. (2020). Coronavirus disease (COVID-19) outbreak situation. https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019. [Diakses pada 23 Mac 2020]
World Health Organization. (2020). WHO Director-General's opening remarks at the media briefing on COVID-19 - 11 March 2020. https://www.who.int/dg/speeches/detail/who-director-general-s-opening-remarks-at-the-media-briefing-on-covid-19---11-march-2020 [Diakses pada 23 Mac 2020]
Zuhayli, Wahbah. (1991). al-Tafsir al-Munir fi al-‘Aqidah wa al-Shari‘ah wa al-Manhaj. Jil. 5. Bayrut. Dar al-Fikr al-Ma‘asir.
Hajimin, M. N. H. H., Marinsah, S. A., Muis, A. M. R. A., & Rida, S. F. A.-Z. M. R. (2025). Migration and Human Sustainability: An Overview from the Perspective of Islamic Civilization. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 15(10), 246-255.